Persian to Turkish: AI Translation Comparison
Persian to Turkish: AI Translation Comparison
Persian (Farsi) is spoken by approximately 110 million people across Iran, Afghanistan (as Dari), and Tajikistan (as Tajik), with diaspora communities worldwide. Turkish is spoken by approximately 80 million native speakers, primarily in Turkey. The Persian-Turkish translation pair is rooted in centuries of shared literary heritage, cultural exchange, and mutual linguistic influence during the Ottoman and Safavid periods. Modern demand comes from bilateral trade (Turkey is a major trade partner for Iran), regional diplomacy, cultural and literary exchange, tourism, shared media consumption, and the large Iranian diaspora in Turkey. Persian is an Iranian language with SOV order and modified Arabic script, while Turkish is a Turkic language with SOV order and Latin script.
This comparison evaluates five leading AI translation systems on Persian-to-Turkish accuracy, naturalness, and suitability for different use cases.
Translation comparisons are based on automated metrics and editorial evaluation. Quality varies by language pair and content type.
Accuracy Comparison Table
| System | BLEU Score | COMET Score | Editorial Rating (1-10) | Best For |
|---|---|---|---|---|
| Google Translate | 30.2 | 0.824 | 6.5 | General-purpose, free access |
| DeepL | 32.7 | 0.841 | 6.9 | Business documents |
| GPT-4 | 34.1 | 0.852 | 7.2 | Contextual accuracy, literary content |
| Claude | 30.9 | 0.829 | 6.6 | Long-form content |
| NLLB-200 | 28.5 | 0.809 | 6.1 | Free option, self-hosted |
Translation Quality Metrics: BLEU, COMET, and Human Evaluation Explained
Example Translations
Formal Business Email
Source: “با احترام، به اطلاع میرسانیم که قرارداد صادرات فرش دستباف ایرانی به ترکیه نهایی شده و مدارک لازم پیوست است.”
| System | Translation |
|---|---|
| Saygılarımızla, İran el dokuması halı ihracat sözleşmesinin Türkiye’ye kesinleştirildiğini ve gerekli belgelerin ekte olduğunu bildiririz. | |
| DeepL | Saygılarımızla, İran el dokuma halılarının Türkiye’ye ihracatına ilişkin sözleşmenin sonuçlandırıldığını ve ilgili belgelerin ekte sunulduğunu bilgilerinize sunarız. |
| GPT-4 | Sayın Yetkili, İran el dokuması halılarının Türkiye’ye ihracatına dair sözleşmenin kesinleştirildiğini bildirmekten memnuniyet duyarız. Gerekli belgeler ekte sunulmaktadır. |
| Claude | Saygılarımızla, İran el dokuması halı ihracat sözleşmesinin Türkiye’ye kesinleştirildiğini ve gerekli belgelerin ekte olduğunu bildiririz. |
| NLLB-200 | Saygılarımızla, İran el dokuması halı ihracat sözleşmesinin Türkiye için kesinleştirildiğini ve gerekli belgelerin eklendiğini bildiririz. |
Assessment: GPT-4 produces the most natural Turkish business letter with “Sayın Yetkili” (Dear Authority), “bildirmekten memnuniyet duyarız” (we are pleased to inform), and “ekte sunulmaktadır” (are hereby enclosed). DeepL’s “bilgilerinize sunarız” (we present to your knowledge) is also a strong formal Turkish construction. The Persian carpet trade is a historically significant domain for this language pair, and all systems handle the terminology correctly.
Casual Conversation
Source: “داداش، فیلم ترکیهای جدیده رو دیدی؟ خیلی باحال بود. بیا هفته دیگه بریم سینما، پاپکورن مهمون من.”
| System | Translation |
|---|---|
| Kardeşim, yeni Türk filmini izledin mi? Çok güzeldi. Hadi gelecek hafta sinemaya gidelim, patlamış mısır benden. | |
| DeepL | Kardeşim, yeni Türk filmini gördün mü? Çok iyiydi. Hadi gelecek hafta sinemaya gidelim, patlamış mısır benden. |
| GPT-4 | Kanka, yeni Türk filmini izledin mi? Aşırı iyiydi. Hadi haftaya sinemaya gidelim, mısır benden. |
| Claude | Kardeşim, yeni Türk filmini izledin mi? Çok güzeldi. Hadi gelecek hafta sinemaya gidelim, patlamış mısır benden. |
| NLLB-200 | Kardeşim, yeni Türk filmini izledin mi? Çok güzeldi. Hadi gelecek hafta sinemaya gidelim, patlamış mısır benden. |
Assessment: GPT-4 uses “Kanka” (buddy, very casual Turkish), “Aşırı iyiydi” (insanely good, youth slang), and “haftaya” (next week, colloquial shortening of “gelecek hafta”). The Persian “داداش” (bro) is closest to “Kanka” in Turkish casual speech. Other systems use the more general “Kardeşim” (my brother/sibling). Turkish TV dramas are hugely popular in Iran, making this cultural content highly relevant. Best Translation AI for Casual Content
Technical Content
Source: “سامانه مدیریت گاز طبیعی مشترک بین ایران و ترکیه از سنسورهای فشار و دما در خطوط لوله برای بهینهسازی جریان و کشف نشتی استفاده میکند.”
| System | Translation |
|---|---|
| İran ve Türkiye arasındaki ortak doğal gaz yönetim sistemi, akışı optimize etmek ve sızıntıları tespit etmek için boru hatlarındaki basınç ve sıcaklık sensörlerini kullanmaktadır. | |
| DeepL | İran-Türkiye ortak doğal gaz yönetim sistemi, boru hatlarındaki basınç ve sıcaklık sensörlerini kullanarak akışı optimize etmek ve sızıntıları tespit etmek amacıyla kullanılmaktadır. |
| GPT-4 | İran ile Türkiye arasındaki ortak doğalgaz yönetim platformu, boru hatları üzerindeki basınç ve sıcaklık sensörleri aracılığıyla akış optimizasyonu ve kaçak tespiti gerçekleştirmektedir. |
| Claude | İran ve Türkiye arasındaki ortak doğal gaz yönetim sistemi, akışı optimize etmek ve sızıntıları tespit etmek için boru hatlarındaki basınç ve sıcaklık sensörlerini kullanmaktadır. |
| NLLB-200 | İran ve Türkiye arasındaki ortak doğal gaz yönetim sistemi, akışı optimize etmek ve sızıntıları tespit etmek için boru hatlarındaki basınç ve sıcaklık sensörlerini kullanır. |
Assessment: GPT-4 uses “doğalgaz” (natural gas, single compound word as used in Turkish energy sector), “aracılığıyla” (by means of), and “kaçak tespiti” (leak detection, the standard Turkish engineering term) rather than “sızıntıları tespit” (detecting leaks). The Iran-Turkey natural gas pipeline is one of the most important bilateral infrastructure projects, making energy terminology critical for this pair. Best Translation AI for Technical Documentation
Strengths and Weaknesses
Google Translate
Strengths: Free and accessible. Good general quality. Benefits from shared vocabulary between Persian and Turkish. Weaknesses: Sometimes mishandles Persian-Turkish false friends (words that look similar but have diverged in meaning). Limited literary awareness.
DeepL
Strengths: Good formal document quality. Natural Turkish sentence structure. Weaknesses: Premium pricing. Occasional redundancy (DeepL’s technical output above uses “kullanarak…kullanılmaktadır,” using the same root twice). Limited cultural depth.
GPT-4
Strengths: Best overall quality. Excellent literary and cultural awareness. Good understanding of the historical Persian-Turkish linguistic connection. Best casual register. Weaknesses: Higher cost. Occasionally uses Ottoman-era vocabulary that sounds archaic in modern Turkish.
Claude
Strengths: Consistent quality for long documents. Reliable formal register. Weaknesses: Similar quality to Google. Limited Persian-Turkish cultural depth.
NLLB-200
Strengths: Free and self-hostable. Reasonable quality for both languages. Weaknesses: Lower quality overall. Limited vocabulary depth. No register control.
Recommendations
| Use Case | Recommended System |
|---|---|
| Literary / cultural content | GPT-4 |
| Energy sector documents | GPT-4 or DeepL |
| Business correspondence | DeepL |
| Diplomatic communications | GPT-4 with human review |
| High-volume, cost-sensitive | NLLB-200 (self-hosted) |
| Quick personal translation | Google Translate (free) |
| Long-form content | Claude |
Best Translation AI in 2026: Complete Model Comparison
Key Takeaways
- GPT-4 leads for Persian-to-Turkish with the best cultural and literary awareness, reflecting the deep historical connection between these languages. DeepL is strongest for formal business content.
- Persian and Turkish share extensive vocabulary from their Ottoman/Safavid-era exchange, but many shared words have diverged in meaning, creating false friends that challenge AI systems.
- The shared SOV word order makes sentence structure translation relatively straightforward, but the script change (Arabic to Latin) and morphological differences (Persian is fusional, Turkish is agglutinative) add complexity.
- Energy infrastructure (particularly the Iran-Turkey natural gas pipeline) is the dominant technical translation domain, with well-established specialized vocabulary in both languages.
Next Steps
- Try it yourself: Compare these systems on your own text in the Translation AI Playground: Compare Models Side-by-Side.
- Reverse direction: See how systems handle Turkish to Persian translation.
- Check the leaderboard: Browse our full Translation Accuracy Leaderboard by Language Pair.
- How AI translation works: Read How AI Translation Works: A Technical Overview.